PAAR ZILVEREN KANDELAARS
Nicolaes Verhaer,
Utrecht,
1714
504 gram, 15,2 cm hoog
De kandelaars staan op een geprofileerde vierkante voet met afgeschuinde hoeken. Vanuit het verdiepte ronde middendeel rijst de gefacetteerde schacht met twee nodi op. De bovenste nodus is geappliqueerd met gestileerde blaadjes De spoelvormige kaarsenhouder met geprofileerde rand heeft aan de onderzijde een krans van gestileerde blaadjes. Volledig gekeurd op de buitenrand van de voet met het kleine meesterteken van Verhaer en voorzien van een trembleersteek.
Dit paar Lodewijk XIV-kandelaars is vroeg werk van Nicolaes Verhaer. Hij vervaardigde ze in de nieuwe stijl, die overgenomen was uit Frankrijk aan het eind van de 17e eeuw. Kandelaars werden overal vervaardigd, maar op deze wijze, glad, symmetrisch en zonder decoratie, zien we pas voor het eerst bij zilversmeden uit de Nederlanden zoals bij Pieter Ellinckhuysen uit Den Haag in 1697 en in Amsterdam bij de zilversmeden Pieter Roobol, Steven des Rousseaux en Dirk Korper. [1] Dirk Korper vervaardigde in 1701 kandelaars, maar dan met dikke parelranden, zoals deze ook veel te zien zijn bij Franse kandelaars uit het vierde kwart van de 17eeeuw.
De zilversmid
In 1710 sloeg Nicolaes Verhaar zijn meesterteken af op de insculpatieplaat van het Utrechtse zilversmedengilde. Nicolaes was de zoon van kunstschilder Arnoldus Verhaar en Cornelia van der Sloot. Dit echtpaar kreeg vier kinderen, van wie Nicolaes vermoedelijk de oudste was. Zijn doopdatum is nog niet gevonden, maar de “Oud-Katholieke” doopboeken vermelden wel de doop van zijn zuster Johanna, op 17 september 1687 en van zijn broer Jacobus op 18 maart 1692. [2] Laatstgenoemde werd in 1710 leerjongen bij zijn oudere broer Nicolaes. Tot zijn dood in
1750 heeft Nicolaes Verhaar zowel kerkelijk als burgerlijk zilver vervaardigd. Het kerkelijk zilver was vaak van groot formaat, zoals heiligenbeelden, tabernakeldeuren, die blijkgeven dat het drijfwerk van Nicolaes van hoge kwaliteit was. Wellicht werd hij beïnvloed door het werk van zijn tijdgenoten uit de zuidelijke Nederlanden, bijvoorbeeld Antwerpen. Zijn burgerlijk zilver was ook zeer divers: kandelaars, theepotjes, cabaretjes, wandarmen, bestekdelen en ook deze kandelaars. In de collecties van diverse Nederlandse musea zijn zilveren voorwerpen van de hand van Nicolaes Verhaar terechtgekomen en in diverse katholieke kerken zijn de zilveren liturgische voorwerpen, vervaardigd door deze kundige zilversmid nog in gebruik.
[1] Voor Ellinckhuysen, zie, Tent cat. Haags Zilver uit vijf eeuwen, Den Haag, 1967, nr. 95. Pieter Roobol, een paar kandelaars vervaardigd in 1709 bij Kunsthandel Ott, Zutphen, 2001. Steven Rousseaux, kandelaars 1708, bij Kunsthandel A. Aardewerk, Den Haag, 1987. Dirk Korper, kandelaars 1701, bij Kunsthandel A. Aardewerk, Den Haag, 2009.
[2] De Oud-Katholieke Kerk in Nederland, is ontstaan door de verkiezing van de nieuwe Aartsbisschop van Utrecht in 1724, Cornelis Steenhoven. De Nederlandse Katholieke Kerk werd voor die tijd bestuurd door Apostolische Vicarissen. De doopboeken van de schuilkerk Ste Marie te Utrecht, waartoe de familie Verhaer behoorde, zijn bewaard gebleven bij deze kerk, omdat de schuilkerk Ste Marie de kant koos van de Oud-Bisschoppelijke Clerzie, zoals de huidige Oud-Katholieke Kerk toen werd genoemd.
PAIR OF DUTCH SILVER CANDLESTICKS
Nicolaes Verhaer, Utrecht 1714
504 grams; 15,2 cm high
The candlesticks with stepped square bases with cut corners rise to facetted knobbed and profiled stems. The upper knob is applied with stylized leaves. The spool sconces with profiled rims display a rosette of stylized leaves below. Fully marked on the outer rim of the base and displaying an assay stripe.
This fine pair of silver candlesticks was made in Utrecht in 1714 by the renowned silversmith Nicolaes Verhaer, who became a master silversmith in 1710, joining the Utrecht silversmiths’ guild.
This pair of Louis XIV candlesticks is therefore early work of Nicolaes Verhaer. He made these candlesticks in the new style, which had been adopted from France at the end of the 17th century. Candlesticks were made everywhere, but in this manner, plain, symmetrical and without any decoration, they were made for the first time by silversmiths from the Netherlands such as Pieter Ellinckhuysen from The Hague in 1697 and in Amsterdam by Pieter Roobol, Steven des Rousseaux and Dirk Korper. Dirk Korper, however, made a pair of candlesticks in 1701 with beaded borders, which also appear on French candlesticks from the fourth quarter of the 17th century.
The silversmith Nicolaes Verhaer was the eldest son of Arnoldus Verhaer, a painter, and his wife Cornelia van der Sloot, apparently an Old Catholic family. Although it is not known when and where Nicolaes was christened, his siblings Johanna (17 September 1687) and Jacobus (18 March 1692) were christened in the Old Catholic Church in Utrecht. The latter became Nicolaes’ s apprentice. Verhaer is known for his elaborate liturgical objects, such as statues of saints and altar doors that demonstrate his craftsmanship as a chaser. However, he is also known for his secular oeuvre, comprising candlesticks, teapots, wall sconces and cruets. Some silver objects by Nicolaes Verhaer are now in Dutch museum collections and some are still in use in various Catholic churches.
Herkomst
-Particuliere collectie, Nederland
Vergelijkende literatuur
-Dr. L. van den Bergh- Hoogterp ‘Schilder in zilver. De Utrechtse zilversmid Nicolaes Verhaar (ca. 1885-1750), Jaarboek De Stavelij, 2011, pp 80-97.
-J.W. Frederiks, Dutch Silver, Vol. I, Den Haag 1952, nr. 365 p. 496.
-H.J.W. Verhey, Oud Katholiek Kerkzilver, De Bilt 1967, p. 80
