ZILVEREN BROODMAND
Hendrik Nieuwenhuys, Amsterdam, 1779

697 gram, 32,2cm over de grepen, 21cm breed, 13,5 cm hoog

De ovale broodmand is ajour gezaagd, versierd met guirlandes, klassieke bustes in ovale medaillons en klassieke tuinvazen. De opengewerkte grepen worden bekroond door strikornamenten. De mand staat verhoogd op vier gemodelleerde voetjes. Volledig gemerkt op de onderzijde en een trembleersteek bij een van de grepen op de rand van de mand.

 

Het ontwerp van deze mand in de neoclassicistische stijl, met gebruikmaking van guirlandes en ovalen met portretmedaillons, is redelijk vroeg. Het is mogelijk dat de ontwerpen van Robert Adam (1728-1792) de inspiratiebron zijn geweest.[1] Hendrik Nieuwenhuys is zeker niet de eerste die deze stijl hanteerde. Mogelijk is het vroegste voorbeeld in deze stijl een zilveren mand vervaardigd door zijn stadsgenoot Reinier Brandt in 1774.[2] In dezelfde periode vervaardigde Johannes Schiotling ook een mand in deze stijl. Hendrik heeft zeker niet het ontwerp bedacht. Ook zijn vader werkte in deze stijl, getuige een zilveren mand vervaardigd in 1777. Vergelijkbare bladvormige voeten een tuinvazen komen erin voor.[3] Het verschil is echter dat zowel Brandt als Schiotling en Harmanus Nieuwenhuys, zijn vader, de ornamenten appliqueerden en Hendrik de guirlandes en tuinvazen gegraveerde op de mand. Alle manden van deze zilversmeden uit Amsterdam hebben wel soortgelijke bladvormige voeten. 

Hendrik zal zeker in het atelier van zijn vader het vak hebben geleerd. Na de dood van zijn vader Harmanus Nieuwenhuys op 25 oktober 1763 zette Hendrik de zilversmederij van zijn vader voort. Het was de wens van zijn vader dit te doen zoals in zijn testament is beschreven, “dat op zijn overlijden zijne affaires door zijn oudste zoon, Hendrik Nieuwenhuys zal mogen werden gecontineerd….’. Hendrik werd op 1 november 1763 poorter van Amsterdam en is vermoedelijk te gelijker tijd ingeschreven bij het gilde als meester-zilversmid.[4] De toeschrijving van het meesterteken HN monogram in een contour van een huis, is sprekend: de initialen en de vorm van een huis verwijzen naar zijn naam. In 1767 was Hendrik gehuwd met Margaretha Johanna, dochter van Jacobus des Ruelles en Maria Kok.

Net als zijn vader werkte hij waarschijnlijk voor de firma Peirolet, kashouders te Amsterdam. In 1786 werd Hendrik Nieuwenhuys zelf als winkelier vermeld. In 1799 was deze firma gevestigd op de Cloveniers Burgwal bij de Nieuwmarkt in ’t Gekroonde Cromhout. Als productief grootwerker zijn verschillende zilveren voorwerpen van zijn hand bekend, zoals bladen, kandelaars, tabakspotten, theepotten en manden. Hendrik was geparenteerd aan verschillende Amsterdamse zilversmeden, zoals Benten, Verschuur en Van Wijk.

DUTCH SILVER BREAD BASKET

Hendrik Nieuwenhuys, Amsterdam, 1779

697 grams; 32.2cm including handles, 21cm wide, 13.5cm high

The oval bread basket is intricately pierced and decorated with garlands, classical busts in oval medallions, and classical garden vases. The openwork handles are topped with bow ornaments. The basket is elevated on four modeled feet. Fully marked on the underside with an assay stripe on one of the handles at the rim of the basket.

The design of this basket in the neoclassical style, using garlands and ovals with portrait medallions, is rather early. It is possible that the designs of Robert Adam (1728-1792) may have been the source of inspiration. Hendrik Nieuwenhuys is certainly not the first silversmith  to use this style. The earliest example in this style may be a silver basket made by his fellow townsman Reinier Brandt in 1774. Johannes Schiotling also made a basket in this style during the same period. Hendrik certainly did not invent the design. His father also worked in this style, as evidenced by a silver basket made in 1777. Similar leaf-shaped feet and garden vases can be found in it. However, the difference is that both Brandt and Schiotling, as well as Harmanus Nieuwenhuys, his father, applied the ornaments, whereas Hendrik engraved the garlands and garden vases on the basket. All baskets by these silversmiths from Amsterdam have similar leaf-shaped feet. Hendrik certainly had learned the trade in his father's workshop. After the death of his father Harmanus Nieuwenhuys on October 25, 1763, Hendrik continued his father's silversmithing business. It was his father's wish, as described in his will, "that upon his death his affairs shall be continued by his eldest son, Hendrik Nieuwenhuys...". Hendrik became a citizen of Amsterdam on November 1, 1763, and presumably also became a registered master silversmith at the guild around the same time. The attribution of the master's mark HN monogram in the outline of a house is telling: the initials and the shape of a house refer to his name. In 1767, Hendrik married Margaretha Johanna, daughter of Jacobus des Ruelles and Maria Kok. Like his father, he probably worked for the firm Peirolet, retailers in Amsterdam. In 1786, Hendrik Nieuwenhuys himself was listed as a shopkeeper. In 1799, this firm was located on Cloveniers Burgwal near Nieuwmarkt in 't Gekroonde Cromhout. As a prolific craftsman, several silver objects made by him are known, such as trays, candlesticks, tobacco jars, teapots, and baskets. Hendrik was related to several Amsterdam silversmiths, such as Benten, Verschuur, and Van Wijk.

Vergelijkende literatuur

-K.A. Citroen, Amsterdamse zilversmeden en hun merken, Amsterdam, 1975

-J. R. de Lorm, Amsterdams Goud en Zilver, Zwolle, 1999, pp. 523 en 537